คำนวณกระเบื้อง — จำนวนแผ่น กล่องที่ต้องสั่ง และแผ่นสำรอง
กรอกขนาดห้องกับขนาดกระเบื้อง ได้จำนวนแผ่น กล่องที่ต้องสั่ง และแผ่นที่เหลือ เผื่อเสียกับแผ่นสำรองคิดแยกกัน กล่องที่พิมพ์เป็น ตร.ม. ให้หารด้วยพื้นที่ต่อแผ่นก่อน
ต้องใช้กี่แผ่น สั่งกี่กล่อง และเก็บสำรองไว้เท่าไร แผ่นสำรองคือส่วนที่สำคัญที่สุด รุ่นที่เลิกผลิตแล้ว หาสีล็อตเดิมไม่ได้ ไม่ใช่ปัญหาของแผ่นเดียว แต่เป็นปัญหาของทั้งพื้น หน้านี้คิดห้องสี่เหลี่ยมที่ปูตรง คิดเฉพาะพื้นไม่คิดผนัง และไม่มีช่องไร่ งาน วา
| พื้นที่พื้น | — |
|---|---|
| พื้นที่ต่อแผ่น | — |
| จำนวนแผ่น ไม่รวมเผื่อเสีย | — |
| จำนวนแผ่น รวมเผื่อเสีย | — |
| กล่องที่ต้องสั่ง | — |
| เหลือหลังงานเสร็จ | — |
เผื่อเสียกับแผ่นสำรองเป็นคนละบัญชี เผื่อเสียหมดไปกับหน้างาน แผ่นสำรองอยู่กับเจ้าของบ้าน คำถามที่พบบ่อยของ Daltile แยกสองเรื่องนี้ออกจากกัน คือให้คิดเผื่อเสียก่อน แล้วจึง "purchase approximately 10% more tile than you anticipate needing" สิบเปอร์เซ็นต์ก้อนนี้บวกทับ เผื่อเสีย ไม่ได้รวมอยู่ข้างใน มาตรฐานงานกระเบื้องของ University of Arizona กำหนดแผ่นสำรองไว้ที่ "one (1) box or at minimum, 2 percent" และบังคับว่าต้องเป็นของ "from same production run or batch" จึงต้องสั่งแผ่นสำรองพร้อมของหลัก กล่องที่สั่งตามทีหลัง คนละล็อตแน่นอน ทั้งสองฉบับเป็นเอกสารของอเมริกา หน้านี้ไม่ได้อ้างเลขมาตรฐานไทยฉบับใด
ช่วงที่ยังหาล็อตเดิมได้มีประมาณหกเดือน Daltile บอกว่าลายที่เลิกผลิตบางครั้งยังหาได้ ภายในหกเดือน แต่ "[b]eyond six months, it becomes extremely difficult" เฉดสีเป็นครึ่งที่ง่าย อีกครึ่งคือ caliber หรือการคัดขนาดจริงของแผ่นหลังเผา Marazzi ระบุว่าการปนคนละ caliber จะ "result in a variation in grout joint widths, exaggerated as the size of the tile increases" แผ่นยิ่งใหญ่ ร่องยาแนวยิ่งเพี้ยน ANSI A108.02 ข้อ 4.3.8 ผูกความกว้างร่องไว้กับความคลาดเคลื่อนของแผ่น คือต้องกว้าง "at least three times the actual variation of the facial dimensions of the tile supplied" ความคลาดเคลื่อน 1/16 นิ้ว หรือ 1.6 มิลลิเมตร จึงบังคับให้เว้นร่อง 3/16 นิ้ว หรือ 4.8 มิลลิเมตร และห้ามเว้นต่ำกว่า 1/16 นิ้ว ร่องที่ยาแนวตามความคลาดเคลื่อนของล็อตหนึ่ง ไม่เหลือที่ว่างให้อีกล็อต
ตัวเลขเผื่อเสียเป็นธรรมเนียม ไม่ใช่ค่าที่คำนวณออกมาได้ Tile Pattern Guide ของ American Olean หนาเก้าหน้า ให้จำนวนแผ่น "For 100 Square Feet" ของทุกลาย แต่ไม่ให้ตัวเลขเผื่อเสียเลย และวิธีที่คู่มือสั่งให้ "square off from the center" เองก็แปลว่ามีแถวตัดสองด้าน ไม่ใช่ด้านเดียว การตัดเดินตามเส้นรอบรูป ไม่ได้เดินตามพื้นที่ ห้อง 4.2 × 3.6 เมตร ปูกระเบื้อง 600 × 600 มิลลิเมตร ลงตัวทั้งสองทาง คือ 7 คูณ 6 เท่ากับ 42 แผ่น ไม่ต้องตัดสักแผ่น ยืดห้องเป็น 4.5 เมตร จะเหลือ 300 มิลลิเมตร เฉลี่ยเป็นขอบข้างละ 150 มิลลิเมตร กลายเป็น 9 แถว คือเต็ม 7 แถว กับแถวตัดอีก 2 แถว รวมชิ้นตัด 12 ชิ้น ถ้าช่างใช้เศษจากแผ่นเดิมได้จะจบที่ 48 แผ่น ถ้าตัดชิ้นละแผ่นจะเป็น 54 แผ่น คิดตามพื้นที่ล้วนได้ 45 แผ่น และเผื่อ 15% ให้ 52 แผ่น
จำนวนแผ่นคิดจากห้องสี่เหลี่ยมและการปูตรง ค่าเผื่อเสียคือส่วนที่ครอบการตัดขอบ การแตกหัก และการสูญเสียจากลาย กล่องปัดขึ้นเสมอเพราะซื้อครึ่งกล่องไม่ได้ และแผ่นสำรองมักได้มาฟรีจากการปัดนั้นเอง ช่องจำนวนแผ่นต่อกล่องให้กรอกเป็นแผ่น ไม่ใช่ตารางเมตร กล่องกระเบื้องที่ขายในไทยมักพิมพ์เป็น ตร.ม. ต่อกล่อง ให้เอาพื้นที่ต่อแผ่นไปหารก่อน คือ 1.44 ตารางเมตรต่อกล่อง หารด้วย 0.36 ตารางเมตรต่อแผ่น ได้ 4 แผ่น ซึ่งเป็นค่าตั้งต้นของหน้านี้ ให้อ่านจากกล่องจริงที่จะสั่ง หน้านี้คิดเฉพาะพื้น กระเบื้องผนังเป็นงานคนละอย่าง ต้องคิดแยกทีละผนัง และไม่มีช่องไร่ งาน วา เพราะห้องไม่ได้วัดด้วยหน่วยนั้น ถ้าต้องเทียบกับโฉนด 1 ตารางวา เท่ากับ 4 ตารางเมตรพอดี ห้องตั้งต้น 15.12 ตารางเมตร จึงเท่ากับ 3.78 ตารางวา ส่วน 1 งาน เท่ากับ 400 ตารางเมตร และ 1 ไร่ เท่ากับ 1,600 ตารางเมตร ข้อความที่ยกมาคงไว้เป็นภาษาอังกฤษเพราะเป็นเอกสารต้นทาง ได้แก่ Daltile FAQ, University of Arizona Tile Standard, Marazzi, ANSI A108.02 และ American Olean Tile Pattern Guide ทั้งหมดเป็นแหล่งข้อมูลของอเมริกา
ตัวอย่างการคำนวณ
ห้อง 4.2 × 3.6 เมตร ปูกระเบื้อง 60 × 60 เซนติเมตร กล่องละ 4 แผ่น ต้องสั่งกี่กล่อง
- 4.2 × 3.6 = 15.12 ตารางเมตร หรือ 3.78 ตารางวา แผ่นละ 0.6 × 0.6 = 0.36 ตารางเมตร
- 15.12 ÷ 0.36 = 42 แผ่น ลงตัวทั้งสองทาง คือ 7 คูณ 6 ไม่ต้องตัดสักแผ่น
- เผื่อเสีย 15% ได้ 48.3 ปัดขึ้นเป็น 49 แผ่น หารด้วยกล่องละ 4 ได้ 12.075 ปัดเป็น 13 กล่องสำหรับงาน แล้วบวกแผ่นสำรองอีก 1 กล่อง
14 กล่อง 56 แผ่น เหลือหลังงานเสร็จ 7 แผ่น พื้นลงตัวไม่ต้องตัดสักแผ่น แต่ยังต้องสั่ง 14 กล่อง เพราะเผื่อเสีย การปัดกล่อง และแผ่นสำรอง เป็นสามชั้นที่บวกทับกัน กล่องสำรองกล่องนั้นเกือบได้มาฟรีจากการปัดขึ้น และเป็นทางเดียวที่อีกสามปีจะยังมีแผ่นจากล็อตเดียวกัน
ค่าที่คำนวณ 8 ค่าในหน้านี้รันในเบราว์เซอร์จริงเมื่อ 2026-09-09 และเทียบกับค่าที่คาดไว้ซึ่งคำนวณแยกต่างหากทีละค่า (ทั้งเว็บไซต์ 2175 ค่า 179 เครื่องคำนวณ)
คำถามที่พบบ่อย
1 ตารางเมตร ใช้กระเบื้องกี่แผ่น
เอา 1 ตารางเมตร หารด้วยพื้นที่ต่อแผ่น กระเบื้อง 60 × 60 เซนติเมตร คือ 0.36 ตารางเมตร ตกตารางเมตรละ 2.78 แผ่น ขนาด 30 × 30 คือ 0.09 ตารางเมตร ตกตารางเมตรละ 11.11 แผ่น ขนาด 80 × 80 คือ 0.64 ตารางเมตร ตกตารางเมตรละ 1.56 แผ่น ทั้งหมดนี้ยังไม่รวมเผื่อเสีย ถ้าเทียบกับหน่วยในโฉนด 1 ตารางวา เท่ากับ 4 ตารางเมตรพอดี ตารางวาหนึ่งจึงใช้กระเบื้อง 60 × 60 ประมาณ 11.11 แผ่น
เผื่อเสียกระเบื้องเท่าไรถึงพอ
ปูตรงตามปกติใช้ 15% ห้องที่เป็นสี่เหลี่ยมจริงและไม่มีสิ่งกีดขวางใช้ 10% ปูทแยงมุมใช้ 20% ลายก้างปลาใช้ 25% ตัวเลขชุดนี้เป็นธรรมเนียมหน้างาน ไม่ได้คำนวณออกมา เพราะการตัดเดินตามเส้นรอบรูป ไม่ได้เดินตามพื้นที่ พื้นที่เท่ากันแต่ห้องยาวแคบกว่าหรือมีเสามากกว่า ก็ตัดมากกว่า แผ่นใหญ่อย่าง 80 × 80 เศษที่ตัดทิ้งต่อชิ้นก็ใหญ่ตาม จึงควรขยับขึ้นอีกขั้น และแผ่นสำรองเป็นอีกบัญชีที่บวกทับ ไม่ได้รวมอยู่ในเผื่อเสีย